<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel>
    <title>رهپویه حکمت هنر</title>
    <link>https://rph.soore.ac.ir/</link>
    <description>رهپویه حکمت هنر</description>
    <atom:link href="" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <language>fa</language>
    <sy:updatePeriod>daily</sy:updatePeriod>
    <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
    <pubDate>Wed, 30 Apr 2025 00:00:00 +0330</pubDate>
    <lastBuildDate>Wed, 30 Apr 2025 00:00:00 +0330</lastBuildDate>
    <item>
      <title>تجلی سفر قهرمانی در رنگ‌های نگاره زال و سیمرغ شاهنامه تهماسبی؛ بررسی پیوند میان ادبیات و هنر ایرانی با نظریه‌ی جوزف کمپبل</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_723293.html</link>
      <description>تجلی &amp;amp;laquo;سفر قهرمان&amp;amp;raquo; یکی از مفاهیم کلیدی در اساطیر ایرانی است که در آثار هنری مختلف به‌ویژه در نگاره‌های شاهنامه به تصویر کشیده شده است. رنگ و نقش از عناصر بنیادین هنر نگارگری ایرانی‌اند که می‌توان از طریق بررسی آن‌ها، ویژگی‌های نمادین، اسطوره‌ای، فرهنگی و روان‌شناختی را بازشناخت. نگاره‌های شاهنامه تهماسبی، به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های هنر ایرانی، با بهره‌گیری از رنگ‌های زنده و پرطراوت، مضامین ادبی و اسطوره‌ای شاهنامه را به شکلی نمادین به تصویر کشیده‌اند. پژوهش حاضر به تحلیل رنگ در نگاره &amp;amp;laquo;دیدن کاروانیان زال را&amp;amp;raquo; از شاهنامه تهماسبی پرداخته و ارتباط آن با مفاهیم اسطوره‌ای و حماسی شاهنامه فردوسی و کهن‌الگوی &amp;amp;laquo;سفر قهرمان&amp;amp;raquo; جوزف کمپبل بررسی شده است. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی تطبیقی میان کاربرد رنگ در نگاره، شعر شاهنامه و نظریه کمپبل درباره &amp;amp;laquo;سفر قهرمان&amp;amp;raquo; است. پرسش اصلی این پژوهش این است که چگونه هنرمند از رنگ، به‌عنوان عنصری کلیدی، برای تجسم مفاهیم عمیق اسطوره‌ای و حماسی استفاده کرده و ارتباط این تجسم با سرایش شاعر و نظریه &amp;amp;laquo;سفر قهرمان&amp;amp;raquo; جوزف کمپبل چگونه قابل تبیین است؟ این پژوهش از نوع کیفی بوده و روش آن توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و الکترونیکی گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که خوانش رنگ در این نگاره، بر اساس تطبیق نظریه سفر قهرمانی کمپبل را می‌توان از منظر بررسی کرد: الف) فراخوانی به ماجراجویی: رنگ سپید موی او نه‌تنها نمادی از پاکی و روشنایی است، بلکه نمایان‌گر جدایی او از دنیای طبیعی و ورود به دنیای روحانی است. ب) مواجهه با راهنما یا موجود فراطبیعی: سیمرغ با پرهای رنگی خود (قرمز، بنفش، زرد و نارنجی، سبز و قرمز) نمایان‌گر قدرت، حمایت و الوهیت است و رنگ‌های قهوه‌ای و خاکی او نشان‌دهنده دشواری‌هایی است که باید با آن‌ها روبه‌رو شود. ج) آزمایش‌ها و چالش‌ها: استفاده از تضاد رنگی، تقایل نور و سایه، بهره‌گیری از رنگ‌های تیره در کنار رنگ‌های روشن‌تر مانند سفید و رنگ‌های گرم و سرد، تضاد و تنش را به تصویر می‌کشد، که به‌عنوان نمادی از بحران هویت و جستجوی قدرت درونی تفسیر شود. د) تولد دوباره و بازگشت به دنیای عادی: کاربرد رنگ بنفش بخصوص در طبیعت می‌تواند نمایان‌گر نزدیک‌شدن پایان این مرحله از زندگی زال در طبیعت است که باید وارد زندگی و چالش جدید گردد. ه) اهمیت سرنوشت و نقشه الهی: رنگ سیاه و ترکیب‌های رنگی مرتبط، نقشی چندوجهی در نشان دادن شخصیت و مقاومت زال ایفا می‌کند که معمولاً با مفاهیم مقاومت و ایستادگی در برابر چالش‌ها و مشکلات مرتبط است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>کعبه از منظرگسترده: پژوهشی پیرامون کعبه به عنوان مرکز و میدان مناسک آیینی، بر بنیاد آرای رزالیند کراوس.</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_723341.html</link>
      <description>رزالیند کراوس، منتقد و نظریه‌پرداز که به‌واسطه آراء و نظراتش در حوزه هنرهای تجسمی معاصر شناخته می‌شود، در مقاله‌ای با عنوان &amp;amp;laquo;مجسمه در حوزه گسترده&amp;amp;raquo;، تعاریف سنتی مجسمه‌ را به چالش می‌کشد. او در این مقاله برای درک گسترده‌تری از مجسمه‌ که فراتر از تعاریف شناخته‌شده است، از استدلال علمی بهره برده و اذعان می‌دارد که میدان‌های مناسک آیینی و آیین‌های دسته‌جمعی تمدنهای باستانی را می‌توان در حوزه منطقی تعمیم یافته مجسمه (که نموداری چهارتایی بر اساس دسته‌بندی کلین است) بازخوانی کرد. با تکیه بر آرای کراوس، &amp;amp;laquo;کعبه&amp;amp;raquo; به عنوان مهمترین و مقدس‌ترین دست ساخته بشر برای مسلمانان که به عنوان میدانی برای مناسک آیینی به شمار می‌رود، می‌تواند مورد بازخوانی قرار گیرد. بنابراین هدف پژوهش حاضر، خوانش و نگاهی نو به کعبه، از منظر کراوس و رویکرد او به ماهیت و تعریف گسترده مجسمه، در راستای پاسخ به این پرسش است که: با تکیه بر آرای کراوس، کعبه چه جایگاهی در حوزه گسترده مجسمه دارد. روش پژوهش توصیفی‌ـ تحلیلی بوده و اطلاعات از منابع کتابخانه گردآوری و با رویکردی کیفی تجزیه و تحلیل شده است. در نتیجه با اتکا به چهارچوب نظری مقاله و مبتنی بر نمودار وضعیت تعمیم‌یافته مجسمه به یک حوزه منطقی و از زاویه دید گسترده، می‌توان طراحی بنای کعبه را فراتر از دسته‌بندی‌های سنتی معماری و هنر قرار داد و متکی بر گسترش دسته‌بندی‌های انتقادی دیدگاه کراوس، کعبه را که نه تنها یک فرم معماری، بلکه نماد فرهنگی و معنوی مهمی نیز محسوب می‌شود، به عنوان &amp;amp;laquo;مجسمه&amp;amp;raquo; در حوزه گسترده مجسمه مورد بازخوانی قرار داد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تحلیل نشانه‌شناختی گفتمانِ قلم فارسی با رویکرد تئو ون‌لیوون</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741455.html</link>
      <description>نوشتار نه&amp;amp;lrm;تنها خوانده می&amp;amp;lrm;شود بلکه دیده می&amp;amp;lrm;شود، به این معنا که نوشتار به غیر از انتقال معنای زبانی، از طریق فرم می&amp;amp;lrm;تواند معانی دیداری را نیز منتقل کند. تحلیل معنای دیداری در تایپوگرافی فارسی در گذشته بررسی شده است اما آنچه اکنون جای مطالعه دارد این فرضیه است که خود قلم یا همان فونت می&amp;amp;lrm;تواند از طریق فرمِ حروف در انتقال معنایِ دیداری تأثیرگذار باشد. برای تحلیل اینکه شکل دیداری قلم&amp;amp;lrm; چگونه می&amp;amp;lrm;تواند بر معنای غیر زبانی آن تأثیرگذار باشد این سؤال را می&amp;amp;lrm;توان مطرح کرد: قلم&amp;amp;lrm;های فارسی چگونه می&amp;amp;lrm;توانند بر اثر تحولات شکلی، نظام&amp;amp;lrm;های گفتمانی را تحت تأثیر قرار داده و شرایط دریافت معنا را نزد مخاطب دگرگون کنند؟ در پژوهش حاضر که از نوع تحقیقات کیفی است و در آن از روش تحلیلی ـ توصیفی استفاده شده است برای یافتن پاسخ از رویکرد نشانه&amp;amp;lrm;شناسی استفاده می&amp;amp;lrm;شود. در اینجا با استفاده از رویکرد تئوون&amp;amp;lrm;لیوون نشانه&amp;amp;lrm;شناسِ هلندی که مطالعات گسترده&amp;amp;lrm;ای در نشانه&amp;amp;lrm;شناسی نوشتار و تایپوگرافی دارد به تحلیل نشانه&amp;amp;lrm;شناختی گفتمانِ قلم فارسی پرداخته می&amp;amp;lrm;شود. ون لیوون برای مطالعۀ ویژگی&amp;amp;lrm;های دیداری قلم&amp;amp;lrm;ها و تحلیلِ معنای آنها، هشت ویژگی&amp;amp;lrm; را با عنوان ویژگی&amp;amp;lrm;های متمایزکننده دسته&amp;amp;lrm;بندی و تعریف می&amp;amp;lrm;کند، شامل انحنا، اتصال، وزن، گستردگی، شیب، جهت، قاعده&amp;amp;lrm;مندی و ویژگی&amp;amp;lrm;های غیر بارز. بنابراین با توجه به رویکرد این نشانه&amp;amp;lrm;شناس ویژگی&amp;amp;lrm;های دیداری قلم&amp;amp;lrm;های فارسی مورد بررسی قرار می&amp;amp;lrm;گیرد، و معانی آنها و تأثیر این معانی بر گفتمانِ قلم فارسی تحلیل می&amp;amp;lrm;شود. اهمیت این پژوهش به&amp;amp;lrm;لحاظ کاربردی در تأثیری است که بر طراحی و انتخاب درست و آگاهانۀ قلم&amp;amp;lrm;ها می&amp;amp;lrm;گذارد زیرا انتخاب قلم مناسب با موضوعِ نوشتار می&amp;amp;lrm;تواند گفتمانِ آن متن را تقویت کند یا تغییر دهد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تبیین زیبایی‌شناختی آرایه‌های تذهیب در آثار درویش عبدالمجید طالقانی بر پایه معانی جزئیه در نظریه ادراک بصری ابن‌هیثم</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741463.html</link>
      <description>هنر کتاب&amp;amp;lrm;آرایی و خوشنویسی در تمدن اسلامی ـ ایرانی، فراتر از یک مهارت فنی، ساحتی برای تجلی مفاهیم حکمی و نظام&amp;amp;lrm;های دقیق هندسی است. در این میان، سده دوازدهم هجری با ظهور درویش عبدالمجید طالقانی، نقطه عطفی را در تاریخ هنر خوشنویسی ایران رقم زد؛ وی با نبوغ خود خط شکسته نستعلیق را به بلوغ رساند و پیوندی ناگسستنی میان پویایی قلم و غنای آرایه&amp;amp;lrm;های تذهیب ایجاد کرد. در مرقّعات به&amp;amp;lrm;جای&amp;amp;lrm;مانده از او، تذهیب نه به عنوان عنصری الحاقی، بلکه در مقام رکنی بنیادین برای ادراک زیبایی و بخشی از یک &amp;amp;laquo;ائتلاف بصری&amp;amp;raquo; منسجم عمل می&amp;amp;lrm;کند. بااین&amp;amp;lrm;حال، تبیین چرایی و چگونگی ادراک این زیبایی، نیازمند یک الگوی تحلیلی علمی است که بتواند نسبت میان اجزای مادی اثر و فرایندهای ذهنی مخاطب را واکاوی کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین زیبایی&amp;amp;lrm;شناختی آرایه&amp;amp;lrm;های تذهیب در آثار درویش بر پایه نظریه ادراک بصری ابن&amp;amp;lrm;هیثم در کتاب المناظر انجام شده است. ابن&amp;amp;lrm;هیثم با معرفی بیست&amp;amp;lrm;ودو &amp;amp;laquo;معنای جزئیه&amp;amp;raquo; (نظیر نور، رنگ، وضعیت، تشابه، اتصال و غیره)، مدلی ارائه می&amp;amp;lrm;دهد که بر اساس آن، زیبایی محصولِ تحلیلِ دقیقِ ویژگی&amp;amp;lrm;های فرمی توسط &amp;amp;laquo;قوه ممیزه&amp;amp;raquo; ناظر است. پرسش بنیادین تحقیق این است که مؤلفه&amp;amp;lrm;های بصری تذهیب در این آثار، چگونه بر اساس فرایندهای ذهنی و فیزیکی مورد نظر ابن&amp;amp;lrm;هیثم، منجر به تجلی &amp;amp;laquo;کمالِ حُسن&amp;amp;raquo; می&amp;amp;lrm;شوند. روش تحقیق در این مطالعه، &amp;amp;laquo;توصیفی ـ تحلیلی&amp;amp;raquo; با رویکرد تطبیقی است که با گردآوری داده&amp;amp;lrm;های کتابخانه&amp;amp;lrm;ای و مشاهده نظام&amp;amp;lrm;مند قطعات شاخص استاد به تحلیل کالبدی آثار می&amp;amp;lrm;پردازد. نتایج تحقیق حاکی از مطابقت معنادار میان ساختار آرایه&amp;amp;lrm;های تذهیب در آثار درویش و نظام ادراکی ابن&amp;amp;lrm;هیثم است. یافته&amp;amp;lrm;ها نشان می&amp;amp;lrm;دهد که عناصر تزیینی از جمله طلا&amp;amp;lrm;اندازی&amp;amp;lrm;ها، جدول&amp;amp;lrm;کشی&amp;amp;lrm;ها، تحریرها و ترکیب&amp;amp;lrm;بندی&amp;amp;lrm;های رنگی، با الگوهای ادراک زیبایی از جمله ریتم، هماهنگی، تقارن و بافت همخوانی دارند. بااین&amp;amp;lrm;حال، در برخی مؤلفه&amp;amp;lrm;ها که مرتبط با فضای سه&amp;amp;lrm;بعدی و عمق&amp;amp;lrm;نمایی است، خوانش آثار لزوماً با منطق ریاضی و اپتیکال این نظریه همپوشانی ندارد. درنهایت، این پژوهش فراتر از توصیف&amp;amp;lrm;های ظاهری، نشان می&amp;amp;lrm;دهد که پیوند میان نظریات زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی کلاسیک و هنرهای سنتی، می&amp;amp;lrm;تواند دریچه&amp;amp;lrm;ای نو به بازشناسی حکمت عملی در هنر ایران بگشاید و فرایند تسهیل ادراک زیبایی را در مخاطب تبیین نماید.</description>
    </item>
    <item>
      <title>هنر اسلامی و هویت فرهنگی در عصر جهانی&amp;lrm;شدن: بازآفرینی فرم، بازخوانی معنا؛ بر اساس آراء اخوان&amp;lrm;الصفا، سهروردی و ابن&amp;lrm;عربی</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741460.html</link>
      <description>از جمله چالش&amp;amp;lrm;های پیش روی هنر در عصر جهانی شدن و در مواجهه با فرایندهای همگن&amp;amp;lrm;ساز فرهنگی، آن است که با وجود گفت&amp;amp;lrm;و&amp;amp;lrm;گو و تعاملات بین فرهنگ&amp;amp;lrm;ها، هویت فرهنگی دستخوش تخریب و اعوجاج نشود. در این میان هنر اسلامی به پشتوانۀ سنت سترگ و مبانی حکمی خود می&amp;amp;lrm;تواند بستر مناسبی برای گریز از این دشواری فراهم آورد. مقالۀ حاضر با رجوع به آراء اخوان&amp;amp;lrm;الصفا، سهروردی و ابن عربی نشان می&amp;amp;lrm;دهد که حتی امروزه و در عصر جهانی شدن، تولید آن دسته از آثار هنری، که با وجود بهره&amp;amp;lrm;مندی از هویت خاص و منحصربه&amp;amp;lrm;فرد فرهنگی خود، قابل عرضه به مخاطبان جهانی باشند، با تکیه بر مبانی حکمت هنر اسلامی، مقدور است. به منظور تبیین چگونگی نیل به این مهم چارچوب نظری پژوهش بر پایۀ سه محور اصلی شکل گرفته است: نخست نگرش اخوان&amp;amp;lrm;الصفا به هنر به مثابۀ تجلی نظم کیهانی، عدد و تناسب که بنیانی عقلانی و ساختاری برای جهانشمولی فرم هنری فراهم می&amp;amp;lrm;آورد؛ دوم، حکمت اشراق سهروردی که با محوریت نور و شهود بر تجربۀ ادراکی و زیباشناختی مخاطب تأکید دارد؛ سوم، اندیشۀ ابن عربی در باب وحدت وجود و تجلی حقیقت در صور متکثر که امکان چند معنایی، تأویل&amp;amp;lrm;پذیری و پذیرش تنوع فرهنگی را در زبان هنر فراهم می&amp;amp;lrm;سازد. از طرفی هنرمند در این سنت هنری به مثابۀ کنشگری آگاه به سه ساحتِ &amp;amp;laquo;نظم عقلانی&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;شهود معنوی&amp;amp;raquo; و &amp;amp;laquo;تأویل&amp;amp;lrm;پذیری چندلایه&amp;amp;raquo; تعریف می&amp;amp;lrm;شود؛ چراکه در عصر جهانی&amp;amp;lrm;شدن، تداوم ارائۀ اثر هنری به مخاطب جهانی زمانی ممکن است که این سه ساحت نه به صورت منفک، بلکه در هم&amp;amp;lrm;نشینی پویا و خلاقی در فرایند تولید هنری توسط هنرمندی آگاه به سنت و نیز ذائقۀ مخاطب جهانی، ادغام شوند. مقالۀ حاضر بر آن است تا نشان دهد برآیند این سه رویکرد در حوزۀ نظریه&amp;amp;lrm;پردازی و تولید هنر به بازخوانی معنا و بازآفرینی فرم در هنر معاصر و عصر جهانی شدن می&amp;amp;lrm;انجامد. رویکردی که به هنر اسلامی این امکان را می&amp;amp;lrm;دهد تا بدون تقلید محض از گذشته، از فرو افتادن به ورطۀ بی&amp;amp;lrm;هویتی عصر جهانی شدن بپرهیزد. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت کیفی است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و با رویکردی تطبیقی صورت گرفته و داده&amp;amp;lrm;ها به شیوۀ کتابخانه&amp;amp;lrm;ای گردآوری شده است. تحلیل و پردازش داده&amp;amp;lrm;ها نشان می&amp;amp;lrm;دهد که مبانی حکمی هنر اسلامی و به&amp;amp;lrm;طور خاص سه رویکردی که ذکر آن رفت، می&amp;amp;lrm;تواند بستر مناسب جهت خلق آثار هنری قابل عرضه به مخاطب عصر جهانی شدن را، در عین حفظ هویت فرهنگی آثار، فراهم آورد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تحلیل هم&amp;lrm;نشینی نمادهای شیعی و اساطیر ایرانی در بازآفرینی خیر و شر: خوانش نگارۀ نجات مردم دریا توسط امام رضا(ع)</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741457.html</link>
      <description>نمادها در هنر نگارگری ایرانی ابزار ارتباط دنیای محسوس و جهان نامعقول&amp;amp;lrm;اند. وقتی دو یا چند نماد در کنار هم می&amp;amp;lrm;نشینند نوعی رابطۀ هم&amp;amp;lrm;نشینی میان آنها ایجاد می&amp;amp;lrm;شود. این ارتباط ضمن آشکارسازی مفاهیم آنها منجر به انتقال پیامی عمیق&amp;amp;lrm;تر به مخاطب می&amp;amp;lrm;شود. نگارۀ &amp;amp;laquo;نجات مردم دریا توسط امام رضا(ع)&amp;amp;raquo; در فالنامه&amp;amp;lrm;های مصور دورۀ صفوی، از نمونه&amp;amp;lrm;های شاخص بازنمایی تقابل خیر و شر در بستر نمادهای شیعی ـ ایرانی است. هدف این پژوهش پاسخ به این سؤال است که: چگونه روابط تصویری و هم&amp;amp;lrm;نشینی نمادهای شیعی و اسطوره&amp;amp;lrm;های ایرانی در این نگاره به بازآفرینی مفهوم خیر و شر پرداخته&amp;amp;lrm;اند؟ روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و مبتنی بر تحلیل داده به شیوۀ کیفی است. اطلاعات از طریق منابع کتابخانه&amp;amp;lrm;ای، اسنادی و همچنین مشاهدۀ آثار گردآوری شده&amp;amp;lrm; و 4 نگارۀ موجود در فالنامه&amp;amp;lrm;ها با مضمون مورد نظر برای تحلیل انتخاب شده&amp;amp;lrm;اند. تحلیل تصاویر نشان می&amp;amp;lrm;دهد که خیر و شر در این نگاره نه به صورت مفاهیمی انتزاعی، بلکه به عنوان محصول روابط فضایی، تقابل&amp;amp;lrm;های کنشی و زنجیره&amp;amp;lrm;های هم&amp;amp;lrm;نشینی نمادها بازنمایی شده&amp;amp;lrm;اند. امام رضا(ع) با نشانه&amp;amp;lrm;هایی چون هالۀ نور، حرکت فعال و جایگاه مرکزی، در پیوند با مفاهیم شیعی نجات و نور قدسی و در هم&amp;amp;lrm;نشینی با الگوهای اسطوره&amp;amp;lrm;ای ایرانی چون فرّه ایزدی و منجی&amp;amp;lrm;باوری به عنوان کانون خیر تصویر شده و با حضور فرشتگان تقویت شده است. از سویی دیگر دیو در تقابل مستقیم با امام و همچنین موجودات ترکیبی و انسان&amp;amp;lrm;های برهنه در مجاورت با آب متلاطم، شبکه&amp;amp;lrm;ای از نشانه&amp;amp;lrm;های اهریمنی را شکل می&amp;amp;lrm;دهند که شر را به مثابۀ نیرویی فعال و تهدیدکننده بازنمایی می&amp;amp;lrm;کند. انسان&amp;amp;lrm;های برهنه و غرق&amp;amp;lrm;شونده نیز، وضعیت انسانیِ آسیب&amp;amp;lrm;پذیر و نیازمند نجات را مجسم می&amp;amp;lrm;سازند. نتایج پژوهش نشان&amp;amp;lrm;دهندۀ این است که فرهنگ ایرانی در مواجهه با دین رسمی منفعل نبوده، بلکه با بازخوانی و بازآفرینی نمادهای دینی به شکل&amp;amp;lrm;گیری زبانی تصویری انجامیده که هم برای ذهن شیعی و هم برای ناخودآگاه اسطوره&amp;amp;lrm;ای ایرانی قابل درک است. در نهایت می&amp;amp;lrm;توان گفت که نگاره&amp;amp;lrm;های فالنامه به&amp;amp;lrm;ویژه این نگاره میدان مهمی برای مطالعه تعاملات فرهنگی، استمرار اسطوره&amp;amp;lrm;ها و شکل&amp;amp;lrm;گیری مفهوم خیر و شر در ذهنیت ایرانیِ دوره صفوی به&amp;amp;lrm;شمار می&amp;amp;lrm;آیند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بدن، خودسازی و تجربۀ زیبایی؛ مطالعه&amp;lrm;ای تطبیقی در اندیشۀ اخوان&amp;lrm;الصفا و تن&amp;lrm;زیبایی&amp;lrm;شناسی ریچارد شوسترمن</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741459.html</link>
      <description>مسئلۀ نسبت بدن با خودسازی و تجربۀ زیبایی از مباحث بنیادین در فلسفۀ هنر معاصر است که در تقاطع انسان&amp;amp;lrm;شناسی، اخلاق و زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی قرار دارد. با وجود گسترش رویکردهای بدن&amp;amp;lrm;محور در اندیشۀ جدید، پژوهش&amp;amp;lrm;های اندکی به مقایسۀ نظام&amp;amp;lrm;مند میان سنت&amp;amp;lrm;های فلسفی کلاسیک اسلامی و نظریه&amp;amp;lrm;های معاصر زیبایی&amp;amp;lrm;شناختی در این زمینه پرداخته&amp;amp;lrm;اند. این مقاله با تمرکز بر &amp;amp;laquo;بدن، خودسازی و تجربۀ زیبایی&amp;amp;raquo; می&amp;amp;lrm;کوشد جایگاه بدن را در اندیشۀ اخوان&amp;amp;lrm;الصفا و تن&amp;amp;lrm;زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی ریچارد شوسترمن به صورت تطبیقی بررسی کند و نشان دهد که چگونه هر دو سنت، علی&amp;amp;lrm;رغم تفاوت در مبانی هستی&amp;amp;lrm;شناختی و غایت&amp;amp;lrm;شناختی، بدن را بستر نوعی پرورش وجودی و تجربۀ زیباشناختی تلقی می&amp;amp;lrm;کنند. هدف پژوهش تبیین و مقایسۀ نقش بدن در فرایند خودسازی و نسبت آن با تجربۀ زیبایی در این دو جریان فکری است. پرسش&amp;amp;lrm;های اصلی پژوهش عبارت&amp;amp;lrm;اند از:1. جایگاه بدن در فرایند خودسازی و تربیت وجودی در این دو دستگاه فکری چگونه تبیین می&amp;amp;lrm;شود؟ 2. چه نسبتی میان هماهنگی بدنی و ادراک زیبایی در هر یک برقرار است؟ 3. چگونه می&amp;amp;lrm;توان تبیینی نظری برای پیوند تن&amp;amp;lrm;زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی با خوانشی کاربردی از زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی بدن در اندیشۀ اخوان&amp;amp;lrm;الصفا ارائه داد؟ روش تحقیق کیفی و از نوع تحلیلی ـ تطبیقی است و داده&amp;amp;lrm;ها به شیوۀ کتابخانه&amp;amp;lrm;ای و از طریق مطالعۀ اسنادی رسائل اخوان&amp;amp;lrm;الصفا و آثار اصلی شوسترمن در حوزۀ تن&amp;amp;lrm;زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی گردآوری شده&amp;amp;lrm;اند. در مرحلۀ تحلیل، مفاهیم کلیدی مرتبط با بدن، خودسازی و تجربۀ زیبایی استخراج و با بهره&amp;amp;lrm;گیری از تحلیل محتوای کیفی در چهار محور انسان&amp;amp;lrm;شناختی و هستی&amp;amp;lrm;شناختی بدن، نقش بدن در معرفت و آگاهی، بدن در فرایند خودسازی، و غایت و کارکرد نهایی آن مقایسه شده&amp;amp;lrm;اند. یافته&amp;amp;lrm;ها نشان می&amp;amp;lrm;دهد که اخوان&amp;amp;lrm;الصفا بدن را عرصۀ تزکیه و تحقق هارمونی وجودی می&amp;amp;lrm;دانند که از طریق آن نفس به مراتب عقلانی ارتقا می&amp;amp;lrm;یابد و زیبایی به مثابۀ تجلی نظم الهی فهم می&amp;amp;lrm;شود. در مقابل، شوسترمن با نقد دوگانه&amp;amp;lrm;انگاری سنتی بدن ـ ذهن، بدن را بستر تجربۀ زیسته و آگاهی زیباشناختی می&amp;amp;lrm;داند و خودسازی را در قالب پرورش تنانه و هنر زیستن تبیین می&amp;amp;lrm;کند. بدین&amp;amp;lrm;ترتیب، هر دو رویکرد بر اهمیت تربیت بدن تأکید دارند، اما یکی آن را مقدمه&amp;amp;lrm;ای برای تعالی روحانی و دیگری افقی برای بهبود کیفیت تجربۀ زیباشناختی در زندگی تلقی می&amp;amp;lrm;کند. این مقایسه نشان می&amp;amp;lrm;دهد که می&amp;amp;lrm;توان میان تزکیۀ نفس در اندیشۀ اخوان&amp;amp;lrm;الصفا و آگاهی تن&amp;amp;lrm;زیبایی&amp;amp;lrm;شناختی شوسترمن نوعی &amp;amp;laquo;زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی خودسازی&amp;amp;raquo; مشترک، هرچند با افق&amp;amp;lrm;های متفاوت، بازشناخت.</description>
    </item>
    <item>
      <title>فیلم به‌مثابه ربات-فیلسوف: اندیشۀ مکانیکی و پایانِ کارتیسیانیسم</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_732399.html</link>
      <description>در متافیزیک دکارتی، &amp;amp;laquo;اندیشیدن&amp;amp;raquo; کنشی درونی، خودبنیاد و منحصراً انسانی تلقی می&amp;amp;lrm;شد؛ گویی ذهن، قلمروی مجرد و متمایز از مادیت بدن و جهان است و تنها انسان، فاعل راستینِ تفکر و آگاهی به شمار می&amp;amp;lrm;آید. بر اساس این دیدگاه، ماشین، تصویر و هرگونه سازوکار مادی، صرفاً ابزارهایی بی&amp;amp;lrm;جان در خدمت ذهن انسانی&amp;amp;lrm;اند. اما ظهور سینما در آغاز قرن بیستم، این تمایز ریشه&amp;amp;lrm;دار میان ذهن و ماده را به&amp;amp;lrm;طور بنیادین به چالش کشید و امکان نوعی &amp;amp;laquo;تفکرِ غیرانسانی&amp;amp;raquo; را پیش کشید؛ تفکری که نه در ذهن سوژه، بلکه در درون مادیت تکنیکی تصویر و در فرایندهای حسی و زمانی تحقق می&amp;amp;lrm;یابد. این مقاله با رویکردی فلسفی ـ سینمایی، بررسی می&amp;amp;lrm;کند که چگونه فیلم می&amp;amp;lrm;تواند به مثابۀ &amp;amp;laquo;ربات ـ فیلسوف&amp;amp;raquo; یا موجودی اندیشه&amp;amp;lrm;ورزِ مکانیکی فهم شود؛ موجودی که واجد نوعی هوشمندی درونی و قدرت تأمل مستقل از سوژۀ انسانی است. پژوهش حاضر با تکیه بر آرای ژان اپستاین دربارۀ &amp;amp;laquo;هوش مکانیکی فیلم&amp;amp;raquo; و نظریات ژیل دلوز در باب &amp;amp;laquo;تصویر ـ حرکت&amp;amp;raquo; و &amp;amp;laquo;تصویر ـ زمان&amp;amp;raquo;، می&amp;amp;lrm;کوشد سازوکار تفکر را در بطن مادیت سینما بازشناسد. در این چارچوب، فیلم نه صرفاً حامل اندیشه، بلکه خود محلِ وقوعِ آن است. افزون&amp;amp;lrm;براین، با بهره&amp;amp;lrm;گیری از بینش&amp;amp;lrm;های پدیدارشناسی بدن&amp;amp;lrm;مند و نظریات ادراک حسی، نشان داده می&amp;amp;lrm;شود که سینما اندیشیدن را از انحصار ذهن انسان بیرون می&amp;amp;lrm;کشد و آن را در ماده، ریتم، صدا و حرکت محقق می&amp;amp;lrm;سازد. به این ترتیب، مرز دوگانه&amp;amp;lrm;انگاری دکارتی میان ذهن و جسم فرو می&amp;amp;lrm;ریزد و سوژۀ اندیشندۀ انسان&amp;amp;lrm;محور از مرکز تجربه کنار می&amp;amp;lrm;رود. در نتیجه، نوعی آگاهی تصویریِ غیرانسانی پدیدار می&amp;amp;lrm;شود که تفکر را میان تصویر، ادراک و بدن تماشاگر توزیع می&amp;amp;lrm;کند و اندیشیدن را به کنشی مشترک میان انسان و ماشین بدل می&amp;amp;lrm;سازد. حاصل این فرایند، پایان کارتیسیانیسم در قلمرو تفکر و ظهور نوعی فاعلیت خودکار و خودزاینده در سطح تصاویر است؛ فاعلیتی که از منطق درونیِ سینما برمی&amp;amp;lrm;خیزد. فیلم در این معنا دیگر صرفاً رسانه&amp;amp;lrm;ای برای بازنمایی یا تقلید واقعیت نیست، بلکه خود همچون موجودی اندیشه&amp;amp;lrm;ورز و خودآگاه عمل می&amp;amp;lrm;کند و از رهگذر منطق بصری، فرمی و زمانی خویش مفاهیم فلسفی تولید می&amp;amp;lrm;کند. چنین چشم&amp;amp;lrm;اندازی نشان می&amp;amp;lrm;دهد که تفکر می&amp;amp;lrm;تواند امری تکنیکی، حسی و بدنمند باشد؛ بدین معنا که اندیشه در دلِ دستگاه سینما و در پیوند زنده با بدن تماشاگر تحقق می&amp;amp;lrm;یابد. به بیان دیگر، فیلم نخستین عامل اندیشه&amp;amp;lrm;ورزِ غیرانسانی در عصر مدرن است که مرزهای انسان و ماشین را در تجربۀ اندیشیدن بازتعریف می&amp;amp;lrm;کند و بدین&amp;amp;lrm;ترتیب افق&amp;amp;lrm;های تازه&amp;amp;lrm;ای پیش روی فلسفۀ ذهن، نظریۀ فیلم، پدیدارشناسی ادراک و مباحث پساانسان&amp;amp;lrm;گرایی می&amp;amp;lrm;گشاید.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پدیدارشناسی تجربۀ امرِ غیبی در معماری مسجد مقدّس جمکران</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741462.html</link>
      <description>تجربۀ مواجهه با واقعیّتی فراتر از حس و عقل، واقعیتی &amp;amp;laquo;پنهان&amp;amp;raquo; یا &amp;amp;laquo;غیبی&amp;amp;raquo;، در میان معماری مکان&amp;amp;lrm;های مقدّس، از جملۀ پیچیده&amp;amp;lrm;ترین و در عینِ حال عمیق&amp;amp;lrm;ترین ابعاد زندگی دینی است. مسجد مقدّس جمکران، به عنوان مکانی میان مسجد و حرم، در اندیشۀ شیعیان دوازده&amp;amp;lrm;امامی، فراتر از یک مکان عبادیِ محض و به مثابۀ محوری وجودی در باورِ عمیق به حضور پنهان امام زمان(عج) شکل گرفته است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که چگونه معماری این مسجد، زمینۀ تجربۀ به حضورآوردن امرِ غیبی را برای زائر فراهم می&amp;amp;lrm;آورد. روش این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی از منظر پدیدارشناسی نوین، حول منظر زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی اتمسفر و با استناد به کتاب&amp;amp;lrm;ها و پژوهش&amp;amp;lrm;های علمی به شیوۀ اسنادی انجام شده است. برای دستیابی به پاسخ پرسش، به بررسی مفهوم غیب در اندیشۀ اسلامی و سپس نحوۀ تجربۀ امر غیبی بر اساس نظریّات پدیده&amp;amp;lrm;شناس دینی رودولوف اتو و سپس نظریّات اندیشمندان در حوزۀ امر غیبی در مکان مقدّس و درنهایت به بررسی زبان حسّیِ حضورِ غیب در مکان&amp;amp;lrm;ها با معرفی نظریۀ اتمسفر پرداخته شده است تا بتوان از این طریق غیب را که امری نامحسوس است را از طریق پیوند زدن این مفاهیم، به امری قابل فهم تبدیل نمود. سپس بر اساس این مبانی نظری، مسجد جمکران تحلیل گردید، تحلیل داده&amp;amp;lrm;ها با روش پدیدارشناختیِ معنا صورت گرفته است؛ این پژوهش با پرهیز از هرگونه پیمایش، مصاحبه یا سنجش کمّی، بر آن است که از درونِ خودِ پدیدارها، به ساختارِ وجودیِ تجربۀ غیبی در مسجد جمکران دست یابد و آن را در چارچوب نظریِ یکپارچه، متشکل از اندیشۀ اسلامی و فلسفه پدیدارشناسیِ معاصر، تبیین نماید. بر اساس تحلیل انجام&amp;amp;lrm;شده، مسجد جمکران، شامل اتمسفرهای مقدّس (مکانی میان مسجد و حرم)؛ انتظار (از طریق آستانگی) و غیبی (از طریق فقدان ضریح و...) می&amp;amp;lrm;باشد. یافته&amp;amp;lrm;های به&amp;amp;lrm;دست آمده از این تحلیل نشان می&amp;amp;lrm;دهد که امر غیبی در مسجد جمکران از طریق نمادی مادّی و ملموس مانند ضریح ایجاد نشده، بلکه از راه عدمِ حضور جسمانی، جهت&amp;amp;lrm;گیری بنا، کالبدِ نمادینِ قبله&amp;amp;lrm;محورِ بنا، ریتمِ دعا و نماز، نور، سکوت و حرکتِ هم&amp;amp;lrm;سویِ زائران پدیدار می&amp;amp;lrm;شود. درواقع، این ساختار فضایی، بنایی را ایجاد می&amp;amp;lrm;کند که در آن، زائر علاوه&amp;amp;lrm;بر باور به غیب، آن را به صورت زنده، مستقیم و کاملاً درک&amp;amp;lrm;شده تجربه می&amp;amp;lrm;کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پژوهشی در مناسبات صنفی و شغلی معماری سنتی در فتوت‌نامه بنایان</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741458.html</link>
      <description>در تمدن و فرهنگ&amp;amp;lrm;ایرانی، رسائل و فتوّت&amp;amp;lrm;نامه&amp;amp;lrm;های صنفی به مثابۀ اسنادی کانونی، نظام معرفتی حاکم بر حِرَف سنتی را بازتاب&amp;amp;lrm;داده، به تبیین ساختارهای سلسله&amp;amp;lrm;مراتبی، آداب صنفی و سازوکارهای سنتی انتقال دانش می&amp;amp;lrm;پردازند. در این نظام&amp;amp;lrm;صنفی، مراتب شغلی و روابط استاد ـ شاگردی بر مبنای سلوک جوانمردی (فُتوّت) تعریف می&amp;amp;lrm;شود؛ به&amp;amp;lrm;گونه&amp;amp;lrm;ای که پیشرفت فنی، ضرورتاً تابعی از کمال معنوی و التزام به اصول&amp;amp;lrm;اخلاقی&amp;amp;lrm;تلقی می&amp;amp;lrm;شود. از این میان، &amp;amp;laquo;فتوت&amp;amp;lrm;نامه بنایان&amp;amp;raquo; سندی بی&amp;amp;lrm;بدیل&amp;amp;lrm;است که به&amp;amp;lrm;طور اختصاصی به حرفه معماری و سازندگی می&amp;amp;lrm;پردازد. این سند، نظام&amp;amp;lrm;نامه داخلی، سلسله&amp;amp;lrm;مراتب شغلی (از مزدور تا استاد) و ضوابط&amp;amp;lrm;معنوی حاکم بر صنف معماران و سازندگان را در حرفۀ بنایی، مشخص و مستند می&amp;amp;lrm;سازد و محور اصلی پژوهش حاضر قرار دارد. بیان مسئله: فتوت&amp;amp;lrm;نامه بنایان چگونه سلسله&amp;amp;lrm;مراتب صنفی (از مزدور تا استاد) را به عنوان نظام صنفی تعریف می&amp;amp;lrm;کند؟ هدف این مقاله، تبیین ساختار سلسله&amp;amp;lrm;مراتبی و قواعد صنفی بنایان بر اساس متن فتوت&amp;amp;lrm;نامه بنایان است. روش پژوهش این مقاله از نوع توصیفی ـ تحلیلی با شیوه کیفی بوده و داده&amp;amp;lrm;ها به روش کتابخانه&amp;amp;lrm;ای/ اسنادی گرد&amp;amp;lrm;آوری شده&amp;amp;lrm;اند. یافته&amp;amp;lrm;ها حاکی&amp;amp;lrm;از آن&amp;amp;lrm;است که فتوت&amp;amp;lrm;نامه بنایان، سلسله&amp;amp;lrm;مراتب صنفی را افزون بر مهارت فنی، به مثابۀ یک سفر معنوی مرحله&amp;amp;lrm;بندی می&amp;amp;lrm;کند که در آن، ارتقاء از جایگاه &amp;amp;laquo;مزدور&amp;amp;raquo; به &amp;amp;laquo;استاد&amp;amp;raquo;، مستلزم طی کردن مناسک خاص و اثبات اهلیت اخلاقی در کنار توانایی حرفه&amp;amp;lrm;ای&amp;amp;lrm;است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بازخوانی مفهوم زمان در آیین ذن و بازتاب آن در پرفورمنس صد راه برای تأمل در باب زمان از ماریلین آرسم</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741456.html</link>
      <description>در اغلب تفاسیر ارائه&amp;amp;lrm;شده از آیین&amp;amp;lrm;ها و هنرهای ذن، &amp;amp;laquo;زمان&amp;amp;raquo; به عنوان مفهومی بنیادین، به&amp;amp;lrm;صورت آشکار یا پنهان، نقش محوری ایفا می&amp;amp;lrm;کند. پرفورمنس صد راه برای تأمل در باب زمان، یکی از منسجم&amp;amp;lrm;ترین نمونه&amp;amp;lrm;های تمرکز نظام&amp;amp;lrm;مند بر مفهوم زمان در کارنامۀ ماریلین آرسم به&amp;amp;lrm;شمار می&amp;amp;lrm;آید؛ او هنرمند برجسته آمریکایی در زمینه پرفورمنس&amp;amp;lrm;آرت است که از سال 1975 تاکنون بیش از 200 اثر زنده خلق کرده است آثار او از اجراهای انفرادی در گالری&amp;amp;lrm;ها تا پروژه&amp;amp;lrm;های بزرگ و خاص&amp;amp;lrm;مکان را شامل می&amp;amp;lrm;شود. مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که &amp;amp;laquo;چگونه مفهوم زمان در آیین ذن، به&amp;amp;lrm;ویژه در اندیشۀ دوگن، در پرفورمنس &amp;amp;laquo;صد راه برای تأمل در باب زمان&amp;amp;raquo; اثر ماریلین آرسم بازتاب می&amp;amp;lrm;یابد و این بازتاب چگونه می&amp;amp;lrm;تواند تجربه&amp;amp;lrm;ای متفاوت از ادراک زمان را برای مخاطب رقم بزند؟&amp;amp;raquo; بر اساس بررسی&amp;amp;lrm;های انجام&amp;amp;lrm;شده تاکنون پژوهشی مستقل که این پروژه را به&amp;amp;lrm;طور مشخص از منظر نسبت آن با آیین ذن و اندیشۀ زمان کیفی تحلیل کند، صورت نگرفته است؛ از این&amp;amp;lrm;رو، پژوهش حاضر برای نخستین&amp;amp;lrm;بار به معرفی ماریلین آرسم که از چهره&amp;amp;lrm;های شاخص پرفورمنس&amp;amp;lrm;آرت معاصر است و آثارش بر بدن&amp;amp;lrm;مندی، سکون، امتداد زمان و تجربۀ زیستۀ حضور استوار است و بازخوانی این نسبت می&amp;amp;lrm;پردازد. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانه&amp;amp;lrm;ای، اسناد تصویری و متون نظری حوزه&amp;amp;lrm; ذن و پرفورمنس&amp;amp;lrm;آرت و اندیشه&amp;amp;lrm; دوگن درباره&amp;amp;lrm; &amp;amp;laquo;این&amp;amp;lrm;همانی وجود و زمان&amp;amp;raquo; به عنوان چارچوب نظری اصلی انجام شده و در تلاش است شیوه&amp;amp;lrm; ماریلین آرسم در به&amp;amp;lrm;کارگیری تعامل مخاطب را تحلیل کند؛ شیوه&amp;amp;lrm;ای که در آن مخاطب را از درک کمی و خطی زمان فراتر برده و او را به تجربه&amp;amp;lrm;ای شهودی و زیسته از اکنون دعوت می&amp;amp;lrm;کند؛ تجربه&amp;amp;lrm;ای که به &amp;amp;laquo;زیستن زمان&amp;amp;raquo; می&amp;amp;lrm;انجامد. یافته&amp;amp;lrm;های پژوهش نشان می&amp;amp;lrm;دهد که آرسم در پروژۀ &amp;amp;laquo;صد راه برای تأمل در باب زمان&amp;amp;raquo; با تأکید بر حضور ممتد بدن، کنش&amp;amp;lrm;های حداقلی، ریتم کند، سکوت، انتظار و تکرار، ساختار خطی و ابزارمند زمان را تعلیق کرده و مخاطب را با کیفیت زیستۀ زمان یعنی دیرند، مواجه می&amp;amp;lrm;سازد. این مواجهه با مؤلفه&amp;amp;lrm;های بنیادین ذن همچون بی&amp;amp;lrm;ذهنی، حضور در لحظه، مشاهدۀ درونی، خلأ و پذیرش ناپایداری هم&amp;amp;lrm;پوشانی دارد و نتیجه این هم&amp;amp;lrm;پوشانی آن است که پرفورمنس&amp;amp;lrm;های آرسم از سطح بازنمایی فراتر رفته و به تجربه&amp;amp;lrm;ای مراقبه&amp;amp;lrm;گون بدل شوند که امکان دگرگونی شناختی و وجودی مخاطب و بازاندیشی در باب زمان زیسته و وضعیت انسانی معاصر را فراهم می&amp;amp;lrm;آورد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>فرهنگ مصرف: تحلیلی تاریخی بر ساز و کار بامبوبافی در چین</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741454.html</link>
      <description>بامبو، یکی از منابع طبیعی و نماد فرهنگ کهن کشور چین، گیاهی است که بازتاب&amp;amp;lrm;دهندۀ انواعی از سنت&amp;amp;lrm;ها و زیبایی&amp;amp;lrm;شناسی&amp;amp;lrm;های دیرینه این سرزمین پهناور است و در عین حال، تاریخچه&amp;amp;lrm;ای طولانی در کاربردهای صنعتی و فرهنگی چین دارد. فرهنگ مصرف و تعاملات اجتماعی شکل گرفته پیرامون بامبوبافی در دوره&amp;amp;lrm;های مختلف چین، به سان پلی است که پیوند این هنر دیرینه را با نیازهای زندگی معاصر آن نمایان می&amp;amp;lrm;سازد. بر این اساس، مقاله حاضر با تکیه بر روش تحقیق تحلیلی، تاریخی و اجتماعی، به بررسی تطورات و ساختارهای اجتماعی مرتبط با بامبوبافی در چین از گذشته تا کنون می&amp;amp;lrm;پردازد. هدف این است که تأثیر فرهنگ مصرف و توسعه اقتصادی و سیاسی و روندهای نوین بازار پیرامون بامبوبافی در چین مورد بررسی قرار گیرد. اصلی&amp;amp;lrm;ترین سؤالی که مطرح است در خصوص چگونگی حفظ جایگاه این هنر سنتی در دوران مدرن چین است. نتایج نشان می&amp;amp;lrm;دهد پیوند تاریخی این هنر با زندگی روزانه مردم به گونه&amp;amp;lrm;ای بوده که همواره سازگار با محیط زیست باشد و حمایت&amp;amp;lrm;های دولتی در نظام کمونیستی چین، زمینه&amp;amp;lrm;ای مناسب را برای پیشرفت آن در دوران معاصر فراهم کرده است. فرهنگ مصرف در این هنر سنتی نه تنها در حفظ ارزش&amp;amp;lrm;های بومی و انتقال آن به نسل&amp;amp;lrm;های بعدی موفق بوده بلکه نقش مهمی در توسعه اقتصادی در مناطق محلی و ملی ایفا کرده است. همچنین بررسی روندهای معاصر نشان می&amp;amp;lrm;دهد که بامبوبافی علاوه بر جنبه&amp;amp;lrm;های سنتی، در حوزه&amp;amp;lrm;هایی مانند طراحی صنعتی و صنایع خلاق نیز جایگاه تازه&amp;amp;lrm;ای یافته است. توجه به ابعاد زیست محیطی این هنر نیز اهمیت دارد، زیرا بامبو به عنوان منبعی تجدیدپذیر می&amp;amp;lrm;تواند الگویی پایدار در تلفیق سنت و محیط زیست ارائه دهد. در نهایت، این پژوهش بر آن است که نشان دهد چگونه این هنر با ریشه&amp;amp;lrm;های تاریخی خود، در تعامل با فرایند مدرنیته توانسته است نقشی پویا و سازگار با نیازهای جوامع امروز ایفا کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بازنمایی هویت ملی در تصویرسازی کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی دهۀ ۱۳۹۰ بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741453.html</link>
      <description>هویت ملی به عنوان یکی از عناصر بنیادین انسجام اجتماعی و فرهنگی، همواره در کانون توجه نظام&amp;amp;lrm;های آموزشی قرار داشته است. کتاب&amp;amp;lrm;های درسی، به&amp;amp;lrm;ویژه در مقطع ابتدایی، به دلیل نقش تربیتی و تأثیرگذاری بر ذهن و جهان&amp;amp;lrm;بینی کودکان، از مهم&amp;amp;lrm;ترین ابزارهای بازنمایی و انتقال مؤلفه&amp;amp;lrm;های هویت ملی به شمار می&amp;amp;lrm;آیند. در این میان، تصویرسازی&amp;amp;lrm;ها نقشی کلیدی ایفا می&amp;amp;lrm;کنند؛ زیرا به شیوه&amp;amp;lrm;ای غیرمستقیم، ماندگار و قابل درک برای کودکان، ارزش&amp;amp;lrm;ها و باورهای فرهنگی و اجتماعی را منتقل می&amp;amp;lrm;سازند. این پژوهش با هدف بررسی بازنمایی مؤلفه&amp;amp;lrm;های هویت ملی در تصویرسازی کتاب&amp;amp;lrm;های فارسی (بخوانیم) دوره ابتدایی دهه 1390 و بر اساس چارچوب نظری تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف انجام شد. پرسش اصلی تحقیق این بود که مؤلفه&amp;amp;lrm;های هویت ملی در تصویرسازی کتاب&amp;amp;lrm;های فارسی دورۀ ابتدایی کدام&amp;amp;lrm;اند؟ کدام مؤلفه&amp;amp;lrm;های هویت ملی در این تصویرسازی&amp;amp;lrm;ها برجستگی بیش&amp;amp;lrm;تری دارند؟ این مؤلفه&amp;amp;lrm;ها در سطح توصیف، تفسیر و تبیین چگونه بازنمایی شده&amp;amp;lrm;اند؟ تحلیل داده&amp;amp;lrm;ها در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین نشان داد که ارزش&amp;amp;lrm;های دینی، نهادها، مفاهیم اجتماعی ـ اخلاقی و نمادهای فرهنگی و تاریخی پررنگ&amp;amp;lrm;ترین جایگاه را در تصاویر داشته&amp;amp;lrm;اند. در مقابل، مؤلفه&amp;amp;lrm;هایی چون تنوع فرهنگی، هویت&amp;amp;lrm;های قومی، جنبه&amp;amp;lrm;های مدرن یا جهانی هویت ملی و به&amp;amp;lrm;ویژه زبان فارسی حضور کم&amp;amp;lrm;رنگ&amp;amp;lrm;تری داشته&amp;amp;lrm;اند؛ به&amp;amp;lrm;گونه&amp;amp;lrm;ای که زبان فارسی عمدتاً در متون و بخش&amp;amp;lrm;های نوشتاری و نه در تصاویر بازنمایی شده است. از نظر نحوه بازنمایی، یافته&amp;amp;lrm;ها نشان داد که در پایه&amp;amp;lrm;های اول تا سوم ابتدایی مؤلفه&amp;amp;lrm;های هویتی به&amp;amp;lrm;صورت مستقیم و آشکار در تصاویر منعکس شده&amp;amp;lrm;اند، در حالی که در پایه&amp;amp;lrm;های چهارم تا ششم این بازنمایی بیشتر به&amp;amp;lrm;صورت نمادین و غیرمستقیم انجام گرفته است. این تفاوت بر اساس مدل سه &amp;amp;lrm;سطحی فرکلاف، هم&amp;amp;lrm;سو با اهداف تربیتی و توسعه تدریجی توانایی درک نمادین دانش&amp;amp;lrm;آموزان تفسیر شد. در مجموع، نتایج بیان&amp;amp;lrm;گر هم&amp;amp;lrm;سویی سیاست&amp;amp;lrm;گذاری متنی و تصویری کتاب&amp;amp;lrm;ها در راستای تقویت گفتمان رسمی هویت ملی ـ دینی و بازتولید نظم فرهنگی و ایدئولوژیک موجود است. این رویکرد، اگرچه موجب انسجام در انتقال پیام می&amp;amp;lrm;شود، اما کمتر به بازنمایی تنوع واقعی فرهنگی و زبانی ایران پرداخته و نیازمند بازنگری برای ایجاد توازن بیشتر در نمایش مؤلفه&amp;amp;lrm;های هویتی است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بازتاب ساختارهای هندسی نگارگری ایرانی در آثار تصویرگری مهدی اشعری با تکیه بر نظریه هندسه مقدس کیت کریچلو</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_741461.html</link>
      <description>با وجود جایگاه بنیادین هندسه در شکل&amp;amp;lrm;گیری نظام بصری نگارگری ایرانی، چگونگی بازتاب ساختارهای هندسی در آثار تصویرگران معاصر و تداوم آن در زبان تصویری امروز، کمتر به&amp;amp;lrm;صورت تحلیلی بررسی شده است. این موضوع، موجب شده شناخت پیوند میان سنت نگارگری ایرانی و تصویرگری معاصر به&amp;amp;lrm;روشنی تبیین نشود و ضرورت مطالعه آن را آشکار می&amp;amp;lrm;کند. در هنر اسلامی، هندسه فقط عنصری تزیینی نیست و یکی از مؤلفه&amp;amp;lrm;های بنیادین در شکل&amp;amp;lrm;گیری نظام بصری آثار هنری به شمار می&amp;amp;lrm;رود. نظام هندسی بر پایه تناسب و وحدت شکل گرفته و در شاخه&amp;amp;lrm;های متنوع هنر اسلامی، از جمله نگارگری ایرانی تجلی یافته است. از دیدگاه کیت کریچلو، هندسه در هنر اسلامی بازتاب جهان&amp;amp;lrm;بینی توحیدی و تجلی نظم قدسی حاکم بر هستی است؛ ازاین&amp;amp;lrm;رو الگوهای هندسی علاوه&amp;amp;lrm;بر کارکرد بصری حامل مفاهیم معنوی هستند. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی هندسه و الهام از زیرساخت هندسی نگارگری ایرانی (مکتب هرات و تبریز دوم) در آثار مهدی اشعری به دنبال پاسخ این سؤالات است: بازآفرینی ساختارهای هندسی نگارگری ایرانی در آثار مهدی اشعری از چه الگوهای بصری پیروی می&amp;amp;lrm;کند؟ ساختارهای هندسی آثار مهدی اشعری تا چه اندازه با مبانی نظری هندسه مقدس کیت کریچلو انطباق دارند؟ پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی و با استفاده از منابع کتابخانه&amp;amp;lrm;ای و تصویرخوانی انجام شده است. یافته&amp;amp;lrm;های پژوهش نشان می&amp;amp;lrm;دهد آثار اشعری با بهره&amp;amp;lrm;گیری از سازمان&amp;amp;lrm;دهی هندسی، سطوح متعدد، ساده&amp;amp;lrm;سازی فرم و رنگ تخت به جنبه&amp;amp;lrm;های بصری نگارگری ایرانی نزدیک است و می&amp;amp;lrm;توان آن را از منظر نظریات کریچلو بررسی کرد. اگرچه ممکن است او با مفهوم &amp;amp;laquo;هندسه مقدس&amp;amp;raquo; آشنایی نداشته باشد اما به واسطه زیست در فرهنگ بصری ایران و غنی بودن نگارگری ایرانی، توانسته است روح هندسه ساختاری پنهان در نگارگری را در اثرش بازنمایی کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>از خلاصه الهیات تا کمدی الهی: الگوی دانته-آکوئیناس برای تجسم هنری مفاهیم فلسفی و الهیاتی و دلالت‌های آن برای بیان معاصر</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_730587.html</link>
      <description>این مقاله به این پرسش محوری می‌پردازد که دانته آلیگیری چگونه در شاهکار خود، کمدی الهی، نه تنها به بازتاب اندیشه‌های فلسفی و الهیاتی توماس آکوئیناس پرداخته، بلکه آن‌ها را به یک الگوی پارادایماتیک برای تجسم هنری تبدیل کرده است؟ پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل متنی تطبیقی و هرمنوتیک، استدلال می‌کند که کمدی الهی صرفاً چکیده‌ای منظوم از خلاصه الهیات نیست، بلکه فرآیندی خلاقانه برای دراماتیزه کردن و ملموس ساختن مفاهیم انتزاعی است. این مقاله نشان می‌دهد که ساختار دقیق جهان پس از مرگ، طبقه‌بندی گناهان و فضایل، و سفر روح به سوی خدا، مستقیماً از مبانی آکوئیناس الهام گرفته است. محور اصلی تحلیل، بررسی چگونگی تجلی عملی اصول زیبایی‌شناسی آکوئیناس&amp;amp;mdash;یعنی تمامیت، تناسب و وضوح/درخشش در تاروپود اثر دانته است. با این حال، مقاله بر نوآوری‌های خلاقانه دانته تأکید می‌کند که با شخصی‌سازی روایت، افزودن رئالیسم روان‌شناختی، و ایجاد یک &amp;amp;laquo;تجربه زیسته&amp;amp;raquo; برای مخاطب، از یک چارچوب صرفاً تعلیمی فراتر رفته و به اسکلت فکری آکوئیناس، گوشت و خون بخشیده است. در نهایت، این پژوهش الگوی دانته-آکوئیناس را به عنوان مدلی ماندگار برای هنرمندان و متفکران معاصر معرفی می‌کند که به دنبال بیان هنری مفاهیم عمیق در جهانی هستند که با بحران معنا روبروست. با این حال، مقاله بر نوآوری‌های خلاقانه دانته تأکید می‌کند. او با دراماتیزه کردن مفاهیم انتزاعی، شخصی‌سازی روایت از طریق تجارب و دغدغه‌های سیاسی خود، و ایجاد یک تجربه زیسته برای مخاطب، از یک چارچوب صرفاً تعلیمی فراتر رفته و به اسکلت فکری آکوئیناس، گوشت و خون بخشیده است. در نهایت، این پژوهش الگوی دانته-آکوئیناس را به عنوان مدلی ماندگار برای هنرمندان و متفکران معاصر معرفی می‌کند که به دنبال بیان هنری مفاهیم عمیق در جهانی هستند که با بحران معنا روبروست. این الگو نشان می‌دهد که چگونه می‌توان میان عمق فکری و جذابیت هنری تعادلی مؤثر برقرار کرد.با این حال، مقاله بر نوآوری‌های خلاقانه دانته تأکید می‌کند. او با دراماتیزه کردن مفاهیم انتزاعی، شخصی‌سازی روایت از طریق تجارب و دغدغه‌های سیاسی خود، و ایجاد یک تجربه زیسته برای مخاطب، از یک چارچوب صرفاً تعلیمی فراتر رفته و به اسکلت فکری آکوئیناس، گوشت و خون بخشیده است.در نهایت، این پژوهش الگوی دانته-آکوئیناس را به عنوان مدلی ماندگار برای هنرمندان و متفکران معاصر معرفی می‌کند که به دنبال بیان هنری مفاهیم عمیق در جهانی هستند که با بحران معنا روبروست. این الگو نشان می‌دهد که چگونه می‌توان میان عمق فکری و جذابیت هنری تعادلی مؤثر برقرار کرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>مطالعۀ تطبیقی روش‌های تاریخی‌نگری و تفسیر عرفانی در بررسی نگارۀ "گریز یوسف از زلیخا"</title>
      <link>https://rph.soore.ac.ir/article_731683.html</link>
      <description>در حوزۀ مطالعات هنری، دو روش عمدۀ پژوهشگران عبارت است از تاریخی‌نگری و پدیدارشناسی. روش نخست از آنِ مورخان هنر و روش دوم شیوۀ سنت‌گرایان به‌مفهوم عام یا باطنی‌نگران، از جمله اصحاب حکمت خالده و نیز مفسران عرفانی، در مواجهه با اثر هنری است. در بررسی نگارگری ایرانی، بدون مطالعۀ موردی، اکتفا به صدور احکام کلی در دو روش موردبحث گاه منجر به بیان نظراتی غیرقابل‌استناد یا سبب مناقشات و تمایل به حذف یک رویکرد به‌نفع دیگری شده است، حال آنکه در هرکدام از زاویه‌ای به اثر هنری نگریسته می‌شود. در این مطالعۀ تطبیقی، در مواجهه با اثر معیّن، تأثیر رویکرد مخاطب بر نوع دریافت او بررسی می‌شود. بدین منظور، به‌طور موردی، نگارۀ گریز یوسف از زلیخا، اثر کمال‌الدین بهزاد، از منظر تاریخی‌نگران و مفسران عرفانی، اعم از &amp;amp;laquo;سنت‌گرایان&amp;amp;raquo; به‌معنای خاص یا اصحاب حکمت خالده، تحلیل و تفسیر می‌شود. این نگاره متعلق به دورۀ تیموری، از نقاط اوج تاریخ نگارگری ایرانی، است. در این دوران، ادبیات عرفانی نیز رونق دارد. دربارۀ اینکه بهزاد، به‌عنوان نقاش کتابخانۀ دربار، دارای چه نوع گرایش فکری و عملی بوده است نمی‌توان به نظر قطعی رسید، اما این اثر، به‌عنوان راوی متنی مقدس و قرین اشعاری عرفانی و اخلاقی، علاوه بر وجوه زیباشناختی و سبک‌شناختی، قابلیت تأویل و تفسیر باطنی دارد. به موارد هرکدام از این دو دستۀ موردبحث (وجوه حسانی و فرامادی)، با مصادیقی چند اشاره می‌شود ــ نمونه‌هایی مانند پیکره‌ها، فرم‌ها، رنگ‌ها، پلکان عمارت و درهای هفت‌گانۀ حجره‌ها. مثلاً در دیدگاه تاریخی‌نگرانه، نحوۀ استعمال علمی رنگ توسط هنرمند در ترکیب‌بندی مدنظر است و در نگرش عرفانی هر رنگ نمایانگر معنایی است. پژوهش حاضر از نوع نظری است که به‌روش توصیفی-تحلیلی از طریق گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای انجام گرفته است. در این پژوهش، با مطالعۀ نگارۀ یادشده از هر دو روش، روشن می‌شود که چطور تفسیر مخاطبی با رویکرد عرفانی یا سنت‌گرایانه برای صور خیالیِ هنرمند کارکرد مثالی قائل می‌شود و آن‌ها را برزخ و پلی میان صورت و معنا قرار می‌دهد، حال آنکه در رویکرد تاریخی‌نگرانه تحلیل اجزای ظاهریِ اثر صرفاً صورتی زیبا از روایت موردنظر بازمی‌نمایاند. به هرصورت، دربارۀ نحوۀ شکل‌گیری اثر هنری، نمی‌توان به‌قطعیت نظر داد؛ به‌عبارت دیگر، شاید نتوان به‌طور مستند یک نگارگر را عارف یا صورتگری‌اش را تصویرسازی عالم مثال خواند، لکن می‌توان گفت که نحوۀ خوانش اثری مانند این نگاره، فارغ از نیت خالقش، به دریافت مخاطب از آن جهت می‌دهد و او را به سیری آفاقی و زیباشناختی یا انفسی در مراتب وجودش فرامی‌خواند.</description>
    </item>
  </channel>
</rss>
