رهپویه حکمت هنر

رهپویه حکمت هنر

جایگاه زیبایی‌ شناسی و هنر حِکْمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد، گروه فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، قم، ایران
2 استادیار، گروه مدیریت فرهنگی، مؤسسۀ آموزش عالی دارالحکمه، قم، ایران.
چکیده
زیبایی گاهی از سنخ احساس و گاهی از سنخ ادراکِ لذت و خوشایندی و رضایت درونی است که در هر مرتبه از مراتب انسانی، به صورت فطری بروز و ظهور پیدا کرده و می‌کند. زیبایی انسان به نسبت تشابه و تقرب او به حق‌تعالی بستگی دارد که با حکمت یعنی با پرورش عقل به وسیلۀ علم صائب و عمل صالح و حاکم کردن عقل بر وهم و خیال و بدن به دست می‌آید و نتیجۀ آن برخورداری از تندرستی در مرتبۀ بدن، زیبایی و هنر در مرتبۀ خیال، فضائل اخلاقی در مرتبۀ وهم و راه‌یابی به باطن عالَم در مرتبۀ عقل و فراتر از آن است. پیوند حکمت با علم و هنر به معنای آن است که عالِم و هنرمند، دانش، بینش، انگیزش، گرایش، منش، روش و کنشِ خود را بر اساس حکمت بیاراید. نظریۀ نظام انقلابی که در بیانیۀ گام دوم انقلاب مطرح شده و دارای سه رکنِ خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی است بر اساس شعارهای جهانی و فطری انقلاب اسلامی، یعنی برگرفته از حکمت حاصل خواهد شد و با توجه به تأثیرپذیری عموم مردم از امور خیالی، هنر حِکْمی در جهت‌دهی مردم جامعه به سمت سه رکن یادشده از اهمیت و نقش بی‌بدیلی برخوردار است و به منظور دستیابی به این امر، ضرورت ایجاد حکمرانی حِکْمی بیش از پیش آشکار می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Role of Aesthetics and Wisdom-Based Art

نویسندگان English

Abdolhosain Khosropanah Dezfuli 1
Mohammad Qomi 2
1 Professor, Department of Philosophy, Islamic Research Institute for Culture and Thought, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Cultural and Artistic Management Department, Dar Al-Hikmah Institute of Higher Education, Qom, Iran.
چکیده English

Beauty is sometimes a feeling and sometimes a perception of pleasure and inner satisfaction that naturally emerges and manifests itself at every level of human existence. The beauty of a person depends on the proportion of his similarity and closeness to the Almighty God, which is achieved through hikma, that is, by cultivating the intellect through sound knowledge and righteous action, and by making the intellect dominate over illusion, imagination, and the body. The result is the enjoyment of health at the level of the body, beauty and art at the level of imagination, moral virtues at the level of fancy, and finding a way to the inner world at the level of intellect and beyond. The connection of hikma with science and art means that the scientist and artist base their knowledge, insight, motivation, tendency, character, method, and action on hikma. The theory of the revolutionary system, which is proposed in the statement of the second step of the revolution and has three pillars of self-development, socialization, and civilization, will be based on the universal and innate slogans of the Islamic Revolution, that is, it will be derived from hikma. Considering the general public's susceptibility to imaginary matters, the hikmii art has an unparalleled importance and role in directing the people of society towards the three aforementioned pillars. In order to achieve this, the necessity of creating hikmii governance becomes more and more apparent.

کلیدواژه‌ها English

Art
Hikma
Hikmii Art
Beauty
Hikmii Governance
Revolutionary System
Second Step of the Revolution
آقاجانی کشتلی، جواد. (1400، آذر). تبیین مفهوم همانندی اثر هنری با جهان هستی بر اساس نقد حکمی. باغ نظر، 18(102)، 1-1.
ابن‌سینا، حسین بن عبداللّه. (1363). الشفاء (الهیات). انتشارات ناصرخسرو.
اسماعیلی، مسعود. (1389). معقول ثانی فلسفی در فلسفۀ اسلامی. مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
افلاطون. (1381). مجموعه آثار افلاطون (م. ح. لطفی، مترجم). خوارزمی. (چاپ سوم)
بلخاری قهی، حسن. (1398). در باب زیبایی، زیبایی‌شناسی در حکمت اسلامی و فلسفه غربی. دانشگاه تهران. (چاپ سوم)
بلخاری قهی، حسن. (1399). مفهوم‌شناسی اصطلاحات «زیبا» و «زیبایی» در متون اوستایی و پهلوی. هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، 25(2)، 1-1.
بلخاری قهی، حسن. (1391). مفهوم‌شناسی هنر در متون اوستایی و پهلوی. در فلسفۀ هنر اسلامی (ص. 1-1). انتشارات علمی و فرهنگی. (چاپ دوم)
شفیع‌زاده، اسداله. (1396). تبیین حکمی و عرفانی «مراحل و نحوۀ صدور فعل از نفس» در فلسفۀ صدرالمتألهین شیرازی با تأکید بر «مراتب خلق اثر در هنر و معماری اسلامی». هنرهای صناعی اسلامی، 2(1)، 1-1.
شپرد، آن. (1375). مبانی فلسفۀ هنر (ع. رامین، مترجم). شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
طباطبائی، سیدمحمدحسین. (1383). رسالة الولایة، طریق عرفان: ترجمه و شرح رسالة الولایة (ص. حسن‌زاده، مترجم). نشر بکاء.
طوسی، نصیرالدین. (1389). اساس الاقتباس (ع. علیزاده، مصحح). فردوس.
فارابی، ابونصر. (1991). آراء اهل مدینة الفاضلة (الطبعة السادسة). دارالمشرق.
فنائی اشکوری، محمد. (1375). معقول ثانی. مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
کروچه، بندتو. (1367). کلیات زیباشناسی (ف. روحانی، مترجم). شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کیانی، فاطمه. (1391). فلسفه هنر و زیبایی‌شناسی عرفانی از دیدگاه مولانا (با تأکید بر مثنوی معنوی). پژوهش هنر، 2(4)، 1-1.
گیج، مارک فاستر. (1399). نظریه‌های زیبایی‌شناسی (ا. حنیف، مترجم). فکر نو.
مددپور، محمد. (1380). مباحثی در حکمت و فلسفه هنر اسلامی و آشنایی با آراء متفکران مسلمان درباره هنر. موسسۀ اندیشه و فرهنگ دینی.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1366). آموزش فلسفه (جلد 1). سازمان تبلیغات اسلامی.
مصطفوی، نفیسه. (1399). مشخصات هنر حکمی در حکمت متعالیه. شناخت، 13(1)، 1-1.
مطهری، مرتضی. (1366). شرح مبسوط منظومه (جلد 3). انتشارات حکمت.
مطهری، مرتضی. (1375). مجموعه آثار (جلد 5). انتشارات صدرا. (چاپ سوم)
ملاصدرا، صدرالدین شیرازی. (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة (جلد 1). دار احیاء التراث العربى.
ملاصدرا، صدرالدین شیرازی. (1999). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة (جلد 8). دار احیاء التراث العربى.
نقره‌کار، عبدالحمید. (1387). نسبت مکتب اسلام با فلسفه هنر و زیبایی و آثار هنری. بین‌المللی مهندسی معماری و شهرسازی، 19(6)، 1-1.
نیوتن، اریک. (1377). معنی زیبایی (پ. مرزبان، مترجم). شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
نوروزی، محمدجواد. (1400). بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی. سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت). (چاپ دوم)
هاشم‌نژاد، حسین. (1385). درآمدی بر فلسفۀ هنر از دیدگاه فیلسوفان مسلمان. در فلسفه‌های مضاف (جلد 2، ص. 1-1). سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی. (چاپ اول)
هاشم‌نژاد، حسین. (1390). زیبایی‌شناسی در فلسفۀ صدرالمتألهین. فلسفه، 39(2)، 1-1.
Khamenei.ir. (بی‌تا). بیانیه گام دوم انقلاب. بازیابی شده در 25 مهر 1403، از https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=41673

  • تاریخ دریافت 01 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1403